नवी दिल्ली/मुंबई |विशेष प्रतिनिधी:देशाच्या राजकारणात जेव्हा जेव्हा एखादा ‘झंझावात’ तयार होतो, तेव्हा नियतीचा घाला त्या प्रवासाला खीळ घालतो का? असा अस्वस्थ करणारा प्रश्न आज अजित पवारांच्या निमित्ताने पुन्हा विचारला जात आहे. अत्याधुनिक ‘सॅटेलाईट ट्रॅकिंग’ आणि ‘बुलेटप्रूफ’ सुरक्षेच्या युगातही, भारतीय लोकनेत्यांचा अंत महामार्गावर किंवा आकाशातच का व्हावा? स्वातंत्र्यापासून आजवर भारताने आपले अनेक ‘पॉवरफुल’ हिरे अशाच आकस्मिक अपघातांत गमावले आहेत.

​1.आकाशातील ती ‘काळरात्र’: हेलिकॉप्टर आणि विमानांचे गूढ अपघात
​भारतीय राजकारणात ‘आकाशमार्ग’ हा नेत्यांसाठी सर्वात वेगवान पण तितकाच धोकादायक ठरला आहे. अजित पवारांच्या विमान अपघाताने यापूर्वीच्या अनेक जखमा ताज्या केल्या आहेत:

​संजय गांधींचा तो ‘लूप’ (१९८०): भारतीय राजकारणाचे केंद्रबिंदू ठरू पाहणारे संजय गांधी दिल्लीच्या सफदरजंग विमानतळावर विमान कसरतीदरम्यान कोसळले आणि एका युगाचा अंत झाला.
​माधवराव सिंधिया: राजपुत्राचा करुण अंत (२००१): ज्यांच्याकडे भावी पंतप्रधान म्हणून पाहिले जात होते, त्या माधवराव सिंधिया यांचे विमान उत्तर प्रदेशातील मैनपुरीमध्ये कोसळले.
​वाय. एस. राजशेखर रेड्डी (२००९): आंध्र प्रदेशाचे मुख्यमंत्री असताना त्यांचे हेलिकॉप्टर नल्लामालाच्या जंगलात बेपत्ता झाले. सलग २४ तास संपूर्ण देश श्वास रोखून धरून होता, पण अखेर बातमी आली ती मृत्यूचीच.
​जनरल बिपीन रावत (२०२१): देशाचे पहिले सीडीएस, ज्यांची सुरक्षा अत्यंत कडक होती, त्यांचे हेलिकॉप्टर तामिळनाडूच्या कूनूरमध्ये कोसळले. या घटनेने देशाच्या संरक्षण सज्जतेवरही प्रश्न उपस्थित केले होते.
​२. रस्ते अपघातांनी हिरावलेले ‘बुलंद’ आवाज
​नेते आणि कार्यकर्ते यांच्यातील दुवा असणारे अनेक नेते हे महामार्गावरील वेगाचे बळी ठरले आहेत.

​गोपीनाथ मुंडे: विजयाचा जल्लोष दु:खात विरला (२०१४): लोकसभेच्या विजयानंतर अवघ्या आठवडभरात दिल्लीत झालेल्या एका साध्या कार अपघाताने महाराष्ट्राचा ‘लोकनेता’ हिरावला.
​राजेश पायलट आणि साहिब सिंग वर्मा: काँग्रेसचे राजेश पायलट (२०००) आणि दिल्लीचे माजी मुख्यमंत्री साहिब सिंग वर्मा (२००७) या दोघांच्याही प्रवासाचा अंत महामार्गावरच झाला.
​विनायक मेटे (२०२२): मराठा आरक्षणाचा लढा घेऊन मुंबईकडे निघालेल्या मेटे यांचा एक्सप्रेसवेवर झालेला अपघात आजही संशयाच्या भोवऱ्यात आहे.
​३. घातपात की तांत्रिक बिघाड?
​रेल्वेमंत्री ललित नारायण मिश्रा (१९७५) यांच्या बाबतीत घडलेला प्रकार तर अधिक धक्कादायक होता. समस्तीपूरमधील रेल्वे फलाटावर झालेल्या बॉम्बस्फोटाने सुरक्षा यंत्रणेच्या चिंधड्या उडवल्या होत्या. हे कृत्य घातपात होते की सुरक्षा त्रुटी, यावर आजही चर्चा होतात.

​ आता तरी यंत्रणा जाग्या होणार का?
​अजित पवारांच्या बारामती दौऱ्यासाठी निघालेल्या विमानाचा तांत्रिक बिघाडामुळे झालेला अपघात, हा केवळ एक अपघात आहे की व्हीव्हीआयपी प्रोटोकॉलमधील हलगर्जीपणा? जेव्हा एखादा मोठा नेता विमान किंवा हेलिकॉप्टरने प्रवास करतो, तेव्हा ‘फिटनेस सर्टिफिकेट’ची तपासणी चोख होते का? हे प्रश्न आता सरकारला द्यावेच लागतील. कारण, प्रत्येक अपघातानंतर आपण केवळ ‘शोक’ व्यक्त करतो, पण नेत्यांच्या प्रवासाची सुरक्षा आजही वाऱ्यावरच असल्याचे दिसते.

—
Deepak Kaitke