मुंबई | विशेष राजकीय विश्लेषण:महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘दादा’ या शब्दाला वचक आणि विश्वासाचे वलय प्राप्त करून देणारे नेतृत्व म्हणजे अजित पवार. त्यांच्या निधनाने केवळ एक व्यक्ती नाही, तर प्रशासनाला शिस्त लावणारी एक ‘स्वयंचलित यंत्रणा’ (Working Machine) थांबली आहे. “मी जे बोलतो, तेच करतो” हा त्यांचा बाणा अनेकवेळा वादग्रस्त ठरला, पण त्याच बाण्याने मंत्रालयातील फाईल्सचा वेग वाढवला. एका धडाडीच्या नेत्याच्या कारकिर्दीतील त्या ‘मास्टरस्ट्रोक’ निर्णयांचा हा खास आढावा.

१. ‘पायाभूत’ विकासाचा महामेरू: पुणे ते मुंबई व्हाया मंत्रालय!
अजित पवारांच्या कार्यशैलीत ‘वेळ’ हाच सर्वात मोठा घटक होता. त्यांनी घेतलेले काही निर्णय राज्यासाठी मैलाचे दगड ठरले:

मेट्रो आणि स्मार्ट सिटी: पुण्याचे पालकमंत्री असताना ‘पुणे मेट्रो’चे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी त्यांनी घेतलेला पाठपुरावा ऐतिहासिक होता. पिंपरी-चिंचवड शहराचा कायापालट करून त्याला ‘बेस्ट सिटी’ बनवण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा होता.
ऊर्जा क्रांती: वीज मंत्री असताना भारनियमनमुक्त महाराष्ट्रासाठी त्यांनी महावितरणमध्ये केलेल्या सुधारणांमुळे आजही अनेक ग्रामीण भागांना अखंड वीजपुरवठा मिळत आहे.
२. सत्तेची अनपेक्षित समीकरणे आणि तो ‘पहाटेचा शपथविधी’
अजित पवारांच्या राजकीय प्रवासात २३ नोव्हेंबर २०१९ ची ती पहाट कधीही विसरता येणार नाही. राजभवनात देवेंद्र फडणवीस यांच्यासोबत घेतलेली मुख्यमंत्रीपदाची शपथ हा भारतीय राजकारणातील सर्वात मोठा ‘धक्का’ मानला जातो. पुढे २०२३ मध्ये सत्तेत सामील होऊन त्यांनी हे सिद्ध केले की, “सत्तेचा रिमोट कंट्रोल जरी कोणाकडेही असला, तर सत्तेचे इंजिन मात्र अजित पवारच आहेत.”

३. ‘लेक लाडकी’ ते सिंचनाचा आवाका: सामाजिक अन् कृषी बांधिलकी
अर्थमंत्री म्हणून काम करताना दादांनी केवळ आकडेमोड केली नाही, तर सर्वसामान्यांच्या हिताचे निर्णय घेतले:

गुंतवणुकीचा मास्टर: जलसंपदा मंत्री म्हणून सिंचन क्षेत्रात हजारो कोटींची तरतूद करून दुष्काळी भागाला पाणी देण्याचे धाडस त्यांनी दाखवले.
महिला सक्षमीकरण: ‘लेक लाडकी’ सारख्या योजनांमधून त्यांनी राज्याच्या तिजोरीचा दरवाजा गरिबांच्या मुलींसाठी उघडला.
४. प्रशासनावर ‘दादा’गिरी की शिस्त?
मंत्रालयात सकाळी ७ वाजता अधिकारी हजर असणे, हे केवळ अजित पवारांमुळेच शक्य झाले.

रोखठोक संवाद: “काम होणार असेल तर सांगतो, नाहीतर वेळ वाया घालवू नका,” हा त्यांचा सज्जड दम अधिकाऱ्यांच्या अंगवळणी पडला होता.
अभ्यासू नेतृत्व: समोर असलेली फाईल न वाचता त्यावर सही करायची नाही, हा त्यांचा नियम होता. त्यामुळेच कोणत्याही विषयावर ते चोख भाष्य करू शकत असत.
एक अष्टपैलू ‘पॉवर हाऊस’ शांत झाले!
बारामतीच्या बँकेपासून ते राज्याच्या उपमुख्यमंत्रीपदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास हा कष्ट, शिस्त आणि जिद्दीचा होता. सहकार, क्रीडा आणि शेती या तिन्ही क्षेत्रांत त्यांनी दिलेले योगदान महाराष्ट्राच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिले जाईल. ‘दादा’ गेले, पण त्यांनी मागे सोडलेली ‘कार्यपद्धती’ येणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी प्रशासकीय अभ्यासाचा विषय ठरेल.

—
Deepak Kaitke