विशेष प्रतिनिधी :प्रवासादरम्यान एसटी बस अचानक बंद पडली, अपघात झाला किंवा तांत्रिक बिघाड झाला—तर प्रवाशांची कुचंबणा होऊ नये, यासाठी राज्य परिवहनमंत्री यांनी एक ऐतिहासिक आणि प्रवाशांना दिलासा देणारा निर्णय घेतला आहे.
आता अशा परिस्थितीत प्रवाशांना त्याच तिकिटावर कोणत्याही दुसऱ्या एसटी बसमधून—साधी, निमआराम, वातानुकूलित, शिवशाही, ई-शिवाई किंवा शिवनेरी—विनाशुल्क आणि तातडीने प्रवास करता येणार आहे.

फरकाचे पैसे मागितले तर थेट कारवाई
एसटी बस बंद पडल्यानंतर प्रवाशांकडून तिकिटाच्या फरकाची रक्कम मागणे किंवा प्रवेश नाकारणे हा आता गुन्हा ठरणार आहे.अशा प्रकारे अडवणूक केल्यास संबंधित चालक, वाहक किंवा कर्मचाऱ्यांवर शिस्तभंगाची कारवाई केली जाणार असल्याचे स्पष्ट आदेश देण्यात आले आहेत. त्यामुळे प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.

जुन्या बसांमुळे वाढले प्रकार
राज्यात दररोज लाखो प्रवासी एसटीच्या बसमधून प्रवास करतात. खेडोपाड्यांपर्यंत पोहोचणारे एकमेव सार्वजनिक वाहतूक साधन म्हणून एसटीकडे आजही नागरिकांचा ओढा आहे.
महिला, ज्येष्ठ नागरिकांना दिलेल्या सवलतीनंतर प्रवासीसंख्या वाढली असली, तरी ताफ्यातील अनेक बसेस जुन्या झाल्याने किंवा पुरेशा देखभाल-दुरुस्तीअभावी मार्गातच बंद पडण्याचे प्रकार वाढले होते.

अशा वेळी प्रवाशांना— तासन्‌तास बस दुरुस्तीची वाट पाहावी लागे किंवा दुसऱ्या बसमध्ये चढताना जास्त तिकिटासाठी पैसे मोजावे लागत असे.शिवनेरी, शिवशाही, ई-शिवाईसारख्या बसमध्ये तर थेट प्रवेशच नाकारला जाई.यामुळे अनेकदा प्रवासी आणि कर्मचारी यांच्यात वाद होत असल्याच्या तक्रारी समोर येत होत्या.

परिवहनमंत्र्यांचा स्पष्ट आदेश
या सगळ्या पार्श्वभूमीवर परिवहनमंत्री प्रताप सरनाईक यांनी “प्रवाशांनी जादा पैसे देऊ नयेत आणि कोणत्याही बसमधून प्रवास करण्याची मुभा द्यावी” असे स्पष्ट आदेश दिले आहेत.एसटी महामंडळाच्या मध्यवर्ती कार्यालयाकडून याबाबत सुधारित आणि बंधनकारक परिपत्रक जारी करण्यात आले आहे.

प्रवाशांचा हा कायदेशीर हक्क
या आदेशात नमूद करण्यात आले आहे की—

कोणत्याही परिस्थितीत प्रवाशांकडून अतिरिक्त आकार घेऊ नये
त्याच तिकिटावर उच्च श्रेणीच्या बसमध्ये प्रवेश देणे बंधनकारक आहे
हा मुद्दा ग्राहक संरक्षणाच्या दृष्टीने प्रवाशांचा कायदेशीर हक्क मानला जाईल
प्रवेश नाकारला तर काय करावे?
तरीही नियम धुडकावून— एशियाड,हिरकणी,शिवनेरी,शिवशाही,ई-शिवाई या बसमध्ये प्रवेश नाकारला गेल्यास प्रवाशांनी आगारप्रमुख, वाहतूक नियंत्रक किंवा नियंत्रकांकडे तात्काळ तक्रार नोंदवावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

बस बंद पडली तरी प्रवास थांबणार नाही—हा नवा निर्णय एसटीच्या इतिहासात प्रवासीहिताचा मोठा टप्पा मानला जात आहे. जुन्या बसांमुळे होणारी अडचण, कर्मचाऱ्यांशी वाद आणि प्रवाशांची गैरसोय—या सगळ्यावर आता स्पष्ट उत्तर मिळाले आहे.
आता प्रश्न एकच—हा निर्णय प्रत्यक्षात किती काटेकोरपणे अंमलात आणला जातो?
पण किमान, प्रवाशांसाठी सरकारने “आम्ही तुमच्यासोबत आहोत” हा संदेश मात्र ठामपणे दिला आहे.

—