गौरी डॉक्टर झाल्या अन्…
सोलापूर जिल्ह्यातील करमाळा तालुक्यातील ‘वाशिंबे’ हे एक छोट्याशा लेण्यासारखं गाव. या गावच्या शिवारात जेव्हा पहाटेचा सूर्य आपला तांबूस प्रकाश सांडतो, तेव्हा तिथल्या काळ्या मातीतून केवळ धान्यच उगवत नाही, तर अनंत स्वप्नांचे कोंबही फुटत असतात. याच मातीत नवनवीन प्रयोग राबविणारे प्रयोगशील शेतकरी अनुरथ झोळ आणि लक्ष्मी नावाच्या माऊलीने आपल्या लेकीच्या डोळ्यांत एक स्वप्न पेरलं होतं,’डॉक्टर’ होण्याचं. आज जेव्हा डॉ. गौरी अनुरथ झोळ यांच्या नावापुढे ‘एम.डी. डर्मेटोलॉजी’ ही मानाची पदवी लागली आहे, तेव्हा तो केवळ एका पदवीचा विजय नाही, तर तो त्या मातीचा, प्रयोगांचा आणि ध्येयनिष्ठ संघर्षाचा सोहळा आहे.
गौरीची ही कथा सुरू होते वाशिंबेच्या त्या धुळीने माखलेल्या रस्त्यांवरून. तिचे वडील अनुरथ झोळ हे शेतीत नवनवीन प्रयोग करणारे कल्पक शेतकरी. शेतीकडे केवळ उदरनिर्वाहाचे साधन म्हणून न पाहता, त्यांनी त्यात आधुनिकतेची जोड दिली. बापाने शेतात राबवलेला प्रत्येक प्रयोग आणि घेतलेले कष्ट गौरीसाठी स्वावलंबनाचा धडा होता. घरात सुबत्ता असली, तरी कष्टाची आणि शिस्तीची श्रीमंती अफाट होती. पुस्तकांशी तिची मैत्री अशी जडली की, कंदीलाच्या मंद प्रकाशातही तिला तिचं भविष्य लख्ख दिसायला लागलं होतं. शारदानगर, बारामती येथील शालेय शिक्षणाने तिला शिस्तीचे आणि जिद्दीचे बाळकडू पाजले. घर सोडून लांब राहताना काळजावर दगड ठेवावा लागतो, पण गौरीच्या मनात एकच धून होती, ‘मला माझ्या आई-वडिलांच्या कष्टाचे सोनं करायचे आहे.’

पुण्याच्या सिंहगड इन्स्टिट्यूटमधून ज्युनिअर कॉलेज पूर्ण करून जेव्हा ती मुंबईच्या डॉ. डी. वाय. पाटील मेडिकल कॉलेजमध्ये पोहोचली, तेव्हा मोठ्या शहराचे लखलखाट तिला भुलवू शकले नाहीत. तिच्या डोळ्यांसमोर आजही वाशिंबेच्या शेतात घामाच्या धारा गाळत प्रयोग करणारे आपले वडील आणि कुटुंबाच्या प्रगतीसाठी प्रार्थना करणारी आपली आईच होती. वैद्यकीय शिक्षण हे केवळ बुद्धीचं काम नसतं, तर ते संयम आणि चिकाटीचं मरणप्राय युद्ध असतं. रात्र रात्र जागून काढलेली अभ्यासाची ती सत्रं, कठीण वाटणारे ते वैद्यकीय शब्द आणि स्पर्धेचा तो अथांग समुद्र… या सगळ्यातून गौरी तावून सुलाखून निघाली. ‘एम.डी. डर्मेटोलॉजी’ सारख्या अत्यंत कठीण विषयात जेव्हा तिची निवड झाली, तेव्हा त्या एका क्षणात तिने मागच्या वीस वर्षांचा सगळा थकवा विरून गेलेला अनुभवला.
या यशाचे खरे शिल्पकार ठरले ते तिचे आई-वडील.

शेती हे आव्हानात्मक क्षेत्र, पण त्यांनी आपल्या मुलीच्या शिक्षणावरचा भरोसा कधीच ढळू दिला नाही. प्रयोगशील वृत्तीमुळे वडिलांनी मुलीला नेहमीच ‘मोठा विचार’ करायला शिकवलं. याच घरातून आता दुसरी लेक, मानसी झोळ ही देखील बिझनेस मॅनेजमेंट पूर्ण करून प्रशासकीय सेवेच्या (MPSC) माध्यमातून समाजसेवेचं स्वप्न पाहतेय. ही दोन फुलं आज झोळ कुटुंबाच्या अंगणात केवळ फुलली नाहीत, तर त्यांनी ग्रामीण भागातील कल्पक शेतकरी कुटुंबांच्या अस्तित्वाचा सुगंध दरवळवला आहे.

आज जेव्हा डॉ. गौरी पांढरा कोट चढवून रुग्णांच्या सेवेसाठी सज्ज होते, तेव्हा ती अत्यंत संवेदनशीलतेने म्हणते की, “हे यश माझं नाहीच, हे यश त्या हातांचं आहे ज्यांनी शेतीत नवनवीन प्रयोगांचा नांगर धरला, हे यश त्या डोळ्यांचं आहे ज्यांनी माझ्यासाठी स्वप्न पाहिलं.” तिचा हा प्रवास सांगतो की, ध्येयाप्रती असलेली निष्ठा आणि स्वाभिमानाची ज्योत तेवत असेल, तर यश नक्कीच मिळते. आज वाशिंबे गावाचा उर अभिमानाने भरून आला आहे, कारण तिथल्या मातीच्या कुशीतून एक ‘धन्वंतरी’ जन्मली आहे.
जेव्हा गौरीने फोनवर सांगितले की, “आई, मला यश मिळाले,” तेव्हा क्षणभर काळजाचा ठोकाच चुकला. डोळ्यांसमोरून मागची २०-२५ वर्षे एखाद्या चित्रपटासारखी सर्रकन फिरून गेली. वाशिंबे गावच्या त्या घरात माझ्या गौरीने पुस्तकांचा डोंगर उपसला होता. लोक म्हणतात लेक डॉक्टर झाली, पण मला दिसतोय तो तिचा अफाट संयम. तिच्या वडिलांनी शेतीत प्रयोग करताना जे कष्ट घेतले, ते बघून गौरी नेहमी म्हणायची, “बाबा, काळजी नका करू, मी आहे ना!” तेव्हा तिच्या त्या शब्दांत मला अख्ख्या जगाचं बळ मिळायचं.

आज जेव्हा मी तिला त्या पांढऱ्या कोटात बघते, तेव्हा मला त्या शुभ्र रंगात माझ्या लेकीची जिद्द आणि देवाचा आशीर्वाद दिसतो. ग्रामीण भागातील प्रत्येक आईने आपल्या मुलीच्या पंखांवर विश्वास ठेवावा. माझी गौरी आज डॉक्टर झाली, यापेक्षा मोठं सुख माझ्यासाठी दुसरं कोणतंही नाही. तिच्या गळ्यातलं ते ‘स्टेथोस्कोप’ बघून मला असं वाटतंय की, आज तिच्या बापाने शेतात आधुनिकतेचा जो प्रयोग केला होता, त्याचं खऱ्या अर्थाने सोनं झालंय!
डॉ. गौरी झोळ यांचा हा प्रवास केवळ एका शेतकरी कन्येचा विजय नाही, तर तो ग्रामीण भागातील प्रत्येक मुलीसाठी एक जिवंत आदर्श आहे. वडिलांच्या शेतातील कष्टांना जेव्हा मुलीच्या अभ्यासातील सातत्याची जोड मिळते, तेव्हा त्याचे रूपांतर ‘यशात’ होते. गौरीने हे सिद्ध केले की, ग्रामीण भागातील मुली केवळ चूल आणि मूल यापुरत्या मर्यादित नाहीत, तर त्या विज्ञानाच्या उच्च शिखरांवर आपला ठसा उमटवू शकतात.
परिस्थितीचा बाऊ न करता परिश्रमावर श्रद्धा ठेवा. आई-वडिलांच्या विश्वासाला कष्टाची साथ द्या. लक्षात ठेवा, ज्यांच्या स्वप्नांत जिद्द असते, त्यांच्यासाठी संपूर्ण आकाश खुले असते. डॉ. गौरी झोळ यांच्या रूपाने पेटलेली ही यशाची मशाल महाराष्ट्रातील हजारो ग्रामीण मुलींच्या आयुष्यातील अंधार दूर करण्यासाठी सदैव प्रेरणा देत राहील.