मुंबई प्रतिनिधी :मुंबई महानगरपालिकेत भाजप–शिवसेनेची सत्ता असली, तरी धारावीकरांनी मात्र भाजपला सपशेल नाकारले, अशी स्पष्ट आणि थेट चपराक या निकालातून बसली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा ‘ड्रीम प्रोजेक्ट’ म्हणून गाजवलेला धारावी पुनर्विकास प्रकल्पही भाजपच्या गळ्यात हार घालू शकला नाही. खुद्द मुख्यमंत्री धारावीत येऊन रोड शो करून गेले, मोठ्या घोषणा झाल्या, विकासाची स्वप्ने रंगवली गेली; मात्र प्रत्यक्ष निकालात भाजपचा एकही उमेदवार विजयी होऊ शकला नाही. मतपेटीतून धारावीकरांनी दिलेला हा संदेश अत्यंत ठाम आणि स्पष्ट आहे—“आमच्या भविष्याबाबत फक्त घोषणा नकोत, विश्वास हवा.”

धारावीतील सातही वॉर्डमध्ये भाजपचा झेंडा फडकवण्याचा आटोकाट प्रयत्न अपयशी ठरला. भाजपचे माजी नगरसेवक रवी राजा, तसेच मंगला गायकवाड आणि नीला सोनवणे यांचा पराभव झाला. या निकालाने भाजपसाठी धारावी ही राजकीयदृष्ट्या अजूनही अवघड गाठ असल्याचं पुन्हा एकदा सिद्ध झालं आहे.

याउलट शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाने धारावीत चार जागांवर विजय मिळवत धारावीवरील आपलं पारंपरिक वर्चस्व पुन्हा अधोरेखित केलं. काँग्रेस–वंचित आघाडीला दोन जागा मिळाल्या, तर शिवसेना (शिंदे गट) केवळ एका जागेवर समाधान मानावं लागलं. एकूण निकालांनी भाजपला पूर्णपणे बाजूला ठेवत धारावीतील राजकीय गणित वेगळ्याच दिशेने झुकवलं आहे.

धारावीतील वॉर्डनिहाय निकाल पुढीलप्रमाणे आहेत—
वॉर्ड १८३ मधून आशा काळे (काँग्रेस),
वॉर्ड १८४ मधून साजिदाबी खान (काँग्रेस),
वॉर्ड १८५ मधून टी. एम. जगदीश (शिवसेना, उबाठा),
वॉर्ड १८६ मधून अर्चना शिंदे (शिवसेना, उबाठा),
वॉर्ड १८७ मधून जोसेफ कोळी (शिवसेना, उबाठा),
वॉर्ड १८८ मधून भास्कर शेट्टी (शिवसेना – शिंदे गट)
आणि वॉर्ड १८९ मधून हर्षला मोरे (शिवसेना, उबाठा) विजयी झाले.

या निकालांकडे केवळ स्थानिक पातळीवरील विजय–पराभव म्हणून पाहून चालणार नाही. धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाच्या नावाखाली सुरू असलेल्या गोंधळाचा, संभ्रमाचा आणि अविश्वासाचा फटका भाजपला बसल्याचं हे स्पष्ट संकेत देतात. ‘ड्रीम प्रोजेक्ट’च्या नावाखाली मोठे आराखडे मांडले गेले, पण घर, हक्क, रोजगार आणि पुनर्वसनाबाबत असलेल्या शंकांना ठोस उत्तरं न मिळाल्याने धारावीकरांनी जमिनीवरचं वास्तव पाहून मतदान केलं, अशी चर्चा आता जोर धरू लागली आहे.
राजकीय वर्तुळात अशीही चर्चा आहे की धारावीत भाजपचा पराभव हा केवळ स्थानिक नाराजीचा विषय नाही, तर तो शहरी गरीब व मध्यमवर्गीय मतदारांच्या मनातील भीतीचा आरसा आहे. पुनर्विकासाच्या प्रक्रियेत पारदर्शकता, स्थानिकांचा सहभाग आणि विश्वासार्हता या मुद्द्यांवर भाजप कमी पडल्याचा ठपका आता उघडपणे ठेवला जात आहे.

शिवसेना (उबाठा) गटासाठी मात्र हा विजय राजकीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. मुंबईतील सत्तासंघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर धारावीत मिळालेलं वर्चस्व हे ठाकरे गटासाठी मोठं बळ देणारं आहे. काँग्रेस–वंचित आघाडीनेही दोन जागा मिळवत आपली उपस्थिती दाखवून दिली, तर शिंदे गटाला केवळ एका जागेपुरताच यशाचा धागा धरावा लागला.
एकूणच, मुंबई महापालिकेच्या राजकारणात धारावीचा हा निकाल मोठा राजकीय संदेश देणारा ठरतो आहे. सत्ता असली, मुख्यमंत्री मैदानात उतरले, प्रकल्प ‘ड्रीम’ ठरवला, तरी मतदार नाराज असतील तर निकाल बदलतो—हा धडा धारावीकरांनी भाजपला दिला आहे.

धारावीत भाजपचा झेंडा फडकवण्याचं स्वप्न मतपेटीतच धुळीला मिळालं, आणि याच धक्क्याची राजकीय प्रतिध्वनी मुंबईच्या पुढील सत्तासमीकरणांवर उमटणार, हे आता जवळपास निश्चित मानलं जात आहे.