विशेष प्रतिनिधी:महाराष्ट्र विधीमंडळाच्या पायऱ्या चढणाऱ्या प्रत्येक लोकप्रतिनिधीसाठी आणि लोकशाहीच्या अभ्यासकांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा दस्तावेज आता समोर आला आहे. वि. स. पागे संसदीय प्रशिक्षण केंद्राचे संचालक निलेश मदाने यांच्या कल्पकतेतून साकारलेला ‘लोकसेवेचा लोकजागर’ हा ग्रंथ सध्या राजकीय वर्तुळात चर्चेचा विषय ठरला आहे. हा केवळ एक ग्रंथ नसून, महाराष्ट्राच्या संसदीय परंपरेचा साक्षात ‘डीएनए’ (DNA) असल्याचे बोलले जात आहे. मुख्यमंत्री आणि मान्यवरांच्या हस्ते प्रकाशित झालेला हा ग्रंथ, विधीमंडळाच्या इतिहासातील अनेक दुर्मिळ वळणे आणि कार्यपद्धतीचे गुपित उलगडणारा ठरला आहे.

या ग्रंथामध्ये केवळ नियमांची जंत्री नाही, तर भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या ऐतिहासिक भाषणांपासून ते थेट २०२६ च्या अर्थसंकल्पाच्या सुलभ विश्लेषणापर्यंतचा प्रचंड मोठा पट मांडण्यात आला आहे. निलेश मदाने यांनी आपल्या दोन दशकांच्या प्रदीर्घ अनुभवातून विधीमंडळातील घडामोडींचे जे दस्तऐवजीकरण केले आहे, ते कोणत्याही नव्या आमदारासाठी किंवा पत्रकारासाठी एका ‘गाईड’प्रमाणे (Guide) काम करणार आहे. विशेषतः मराठवाडा मुक्ती संग्रामाच्या अमृतमहोत्सवी नोंदी आणि पीठासीन अधिकाऱ्यांचे विचारमंथन या ग्रंथाची उंची अधिक वाढवणारे ठरले आहे.

मराठी भाषा गौरव दिनी सादर झालेला हा ग्रंथ म्हणजे संसदेचा आरसा आणि लोकशाहीचा खऱ्या अर्थाने वारसा आहे. ज्यांना विधीमंडळाचे कामकाज, ऐतिहासिक चर्चा आणि राज्यघटनात्मक मूल्ये जवळून समजून घ्यायची आहेत, त्यांच्यासाठी हे एक अभ्यासाचे खुले दालन आहे. संसदीय मूल्यांची जपणूक कशी करावी, याचा वस्तुपाठ देणारा हा ग्रंथ महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात एक मैलाचा दगड ठरणार यात शंका नाही.

—
Deepak Kaitke