मुंबई | विशेष प्रतिनिधी:उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनामुळे महाराष्ट्र सध्या अभूतपूर्व धक्क्यात आहे. राज्याच्या राजकारणातील या महावादळाच्या अकाली विझण्याने सर्वच राजकीय व्यवहार ठप्प झाले असताना, ‘आगामी जिल्हा परिषद निवडणुकांचे काय?’ असा प्रश्न आता गावागावांत चर्चिला जात आहे. शोकाकुल वातावरणात मतदान होणार की निवडणुका लांबणीवर पडणार? यावर राज्य निवडणूक आयोगाच्या गोटातून अत्यंत महत्त्वाची माहिती समोर येत आहे.

निवडणुकांवर ‘दुखवट्या’चे सावट? आयोगाचे उत्तर आले!
अजितदादांच्या सन्मानार्थ राज्य सरकारने ३० जानेवारीपर्यंत तीन दिवसांचा शासकीय दुखवटा जाहीर केला आहे. मात्र, निवडणूक आयोगाच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, निवडणुकांच्या अधिकृत वेळापत्रकात कोणताही बदल होण्याची शक्यता नाही. “राज्याच्या मुख्य पदावरील व्यक्तीचे निधन ही अतिशय दुःखद घटना असली, तरी नियमावलीनुसार यामुळे संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया स्थगित करण्याची तरतूद नाही,” असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

नियम काय सांगतो? का टळली स्थगिती?
१. दुखवटा आणि मतदानाची सांगड: अजितदादांच्या निधनामुळे जाहीर झालेला दुखवटा ३० जानेवारीला संपत आहे. निवडणुकांचे मतदान त्यानंतरच्या तारखांना असल्याने तांत्रिक अडचण उरणार नाही.

२. प्रथा आणि कायदे: पूर्वी उमेदवाराच्या मृत्यूनंतर निवडणूक थांबवली जायची, पण आता तो नियमही शिथिल झाला आहे. राज्याच्या नेत्याच्या निधनाबाबत तर निवडणूक अधिनियमात निवडणूक रद्द करण्याचा कोणताही स्पष्ट आदेश नाही.

३. जिल्हाधिकाऱ्यांची भूमिका: अत्यंत आणीबाणीची परिस्थिती उद्भवल्यास जिल्हाधिकारी आयोगाच्या संमतीने तारखेत किरकोळ बदल करू शकतात, पण सध्या प्रशासनाला अशी कोणतीही गरज वाटत नाही.

प्रचार थांबला, पण यंत्रणा सज्ज!
राजकीय पक्षांनी आदरांजली म्हणून आपली सभांची तोफ आणि प्रचाराची रणधुमाळी तात्पुरती थांबवली असली, तरी निवडणूक आयोगाची यंत्रणा मात्र युद्धपातळीवर काम करत आहे. आयोगाच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, “मतदानासाठीची सर्व तयारी पूर्ण झाली असून, वेळेवर निवडणुका घेणे हेच प्रशासनाचे उद्दिष्ट आहे.”

त्यामुळे, भावनिक लाट कितीही मोठी असली, तरी लोकशाहीचे हे चक्र नियोजित वेळेतच फिरणार, हे आता जवळपास निश्चित झाले आहे.

—
Deepak Kaitke