मुंबई | विशेष प्रतिनिधी:राज्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अकाली आणि धक्कादायक निधनामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात निर्माण झालेली पोकळी आता आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांवर मोठा प्रभाव टाकण्याची शक्यता आहे. येत्या ५ फेब्रुवारी रोजी राज्यातील अनेक जिल्हा परिषदांसाठी मतदान होत असून, ‘दादां’च्या अनुपस्थितीत होणारी ही पहिलीच मोठी निवडणूक असल्याने राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष ग्रामीण भागातील बदलत्या समीकरणांकडे लागले आहे.

प्रचाराची तोफ थंडावली, नियोजनाचे काय? अजित पवार हे केवळ महायुतीचे नेते नव्हते, तर सूक्ष्म नियोजनाचे (Micro-planning) ‘मास्टरमाइंड’ मानले जात. ५ फेब्रुवारीला मतदान असताना ऐन प्रचाराच्या अंतिम टप्प्यात ही घटना घडल्याने सर्वच पक्षांचा जाहीर प्रचार सध्या थांबला आहे. ३० जानेवारीपर्यंत शासकीय दुखवटा असल्याने उमेदवारांच्या पदयात्रा आणि सभा रद्द झाल्या आहेत. ऐन वेळी झालेला हा बदल मतदारांच्या मानसिकतेवर परिणाम करणारा ठरू शकतो.
सहानुभूतीची लाट :
महायुतीला बळ मिळणार? निवडणूक विश्लेषकांच्या मते, अजितदादांच्या निधनामुळे ग्रामीण भागात, विशेषतः पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात मोठी सहानुभूती निर्माण झाली आहे. ‘शब्द पाळणारा नेता’ अशी प्रतिमा असलेल्या दादांच्या निधनानंतर त्यांच्या गटातील उमेदवारांना या भावनिक लाटेचा फायदा मिळण्याची शक्यता आहे. अनेक मतदारसंघांत ‘दादांना हीच खरी श्रद्धांजली’ अशा आशयाचा सुप्त प्रचार निकालाचे चित्र पालटू शकतो.
नेतृत्वाची पोकळी आणि समन्वयाचे आव्हान जिल्हा परिषद निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (अजित पवार गट) कार्यकर्त्यांची मोठी फळी सक्रिय होती. आता ऐन मतदानाच्या तोंडावर मार्गदर्शकच हरपल्याने कार्यकर्त्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण आहे. बारामती, पुणे आणि सातारा या जिल्ह्यांत अजितदादा स्वतः लक्ष घालत असत. आता मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांना ही जबाबदारी पेलावी लागणार असली तरी, दादांच्या शैलीची उणीव भरून काढणे हे महायुतीसमोर मोठे आव्हान असेल.
‘पवार विरुद्ध पवार’ संघर्ष निवळणार?
राजकीय वर्तुळात अशीही चर्चा आहे की, या दुःखद घटनेमुळे राष्ट्रवादीच्या दोन्ही गटांतील कार्यकर्त्यांमधील कडवटपणा कमी होऊ शकतो. शरद पवार गटाच्या समर्थकांमध्येही अजितदादांबद्दल एक जिव्हाळा होता. त्यामुळे काही ठिकाणी अंतर्गत छुप्या युती किंवा सलोख्याचे राजकारण पाहायला मिळू शकते, ज्याचा फटका विरोधकांना बसण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
५ फेब्रुवारीची निवडणूक आता विकासाच्या मुद्द्यांपेक्षा ‘भावनिक’ मुद्द्यांवर अधिक केंद्रित होताना दिसत आहे. ‘मिनी मंत्रालय’ काबीज करण्यासाठी चाललेली ही लढाई आता अजितदादांच्या निधनामुळे एका वेगळ्या वळणावर येऊन ठेपली आहे. ही सहानुभूतीची लाट मतदानात कोणाच्या पारड्यात वजन टाकणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.
—
Deepak Kaitke